Solunum fonksiyon
testleri, göğüs hastalıkları uzmanları veya daha genel bir yaklaşımla
akciğer sağlığı ve hastalıkları ile uğraşan hekimlerin en sık başvurduğu
tanı yöntemidir. Solunum fonksiyon testleri spirometre denilen cihazlarla yapılır. Solunum
fonksiyon testlerinin uygulamaya girdiği ilk yıllarda çok büyük maliyeti
olan ve oldukça büyük laboratuarlara gereksinim duyan bu cihazlar, günümüzde
elektronik ve bilgisayar teknolojisinin bu alanda kullanılması ile artık
cepte dahi taşınılıp hastanın bulunduğu yerde uygulanabilen pratik aletlere
dönüşmüştür. Solunum fonksiyon testleri çok genel bir yaklaşımla
akciğerlerin kapasitesini ve fonksiyonel durumunu objektif olarak ölçmeye
yarar. Yani bu test ile akciğerlerin alabildiği hava hacmi ve bu havanın
akciğere alınması ve verilmesi esnasında yapılan güçlü solunum faaliyeti ile
oluşturulan hava akım hızı ölçülebilir. Bu iki parametre birçok hastalığın
tanısında son derecede önemli ip uçları vermektedir. Örneğin Astım ya da
KOAH(Kronik bronşit, amfizem) hastalarında akciğerleri tamamen hava ile
doldurduktan sonra yapılan çok güçlü ve hızlı bir nefes verme sırasında
ölçülen akım hızlarında normal sağlıklı bireylere göre azalma olduğu
saptanır ve bu azalma oranına göre hastalık tanısı konulabildiği gibi
hastalığın ağırlık derecesi de belirlenir. Ayrıca bu hastaların tedavisinin
takibinde yapılan solunum fonksiyon testleri ile tedavinin başarısı ve
yıllar içerisinde hastalığın seyri somut olarak izlenebilir. Diğer yandan
akciğer dokusu içerisinde yer kaplayan lezyonların varlığında ya da akciğer
dokusunda harabiyet ile seyreden hastalıkların varlığında, kalp yetersizliği
gibi akciğer ödemine neden olan hastalıklarda,akciğerlerin alabildiği
maksimum hava hacmi azalır.
Solunum fonksiyon testleri nasıl yapılır ?
Test sırasında hasta oturur pozisyondadır. Plastik bir mandalla burun
kapatılarak burundan soluk alıp verme engellenir. Hasta cihazın ucunda
bulunan ve sadece kendisinin kullanacağı tek kullanımlık karton bir
ağızlıktan gayet rahat bir şekilde ağızdan nefes alıp verir. Testi yapan
hekim ya da teknisyen, uygulanan testin özelliğine göre hastaya çok derin
nefes almasını, çok hızlı ve sonuna kadar nefes vermesini ya da kısa bir
süre nefesini tutmasını isteyerek test manevralarını yaptırır. Testin sonucu
bu manevralar tamamlandıktan hemen sonra alınır ve sonuçlar göğüs
hastalıkları uzmanı tarafından yorumlanır.
Hangi durumlarda solunum fonksiyon testleri yapılır?
1. Nefes darlığı, hışıltılı solunum, öksürük varlığında,
2. Muayene bulguları ve akciğer grafisine göre kuşkulanılan tanıyı
desteklemek amacıyla,
3. Göğüse ait doğumsal yada sonradan gelişen deformitelerin solunuma
etkisini araştırmak amacıyla,
4. Teşhis edilmiş KOAH, astım, kalp yetersizliği ve solunum kaslarını tutan
hastalıkların seyrinin ve tedavinin etkinliğinin izlenmesi amacıyla,
4. Solunum hastalığı nedeniyle maluliyet değerlendirmesi yapmak amacıyla,
5. Akciğer hastalığı yönünden risk taşıyan kişi ve grupların taranması
(Örneğin sigara içenler, maden ocaklarında çalışanlar, çalıştığı ortamda
zararlı gaz soluyan işçiler) amacıyla,
6. Genel anestezi ve ameliyata bağlı solunumsal komplikasyon risklerinin
önceden belirlenmesi ve riskli hastalarda ameliyat öncesi dönemde gerekli
olan tedbirlerin alınmasını sağlamak amacıyla, solunum fonksiyon testleri
yapılmaktadır.
